Những công dụng chữa bệnh của cây bạch chỉ

Những công dụng chữa bệnh của cây bạch chỉ

Thứ Sáu, 19 Tháng 01 2018 13:43

Theo Y học Cổ truyền, cây bạch chỉ được dùng làm vị thuốc chữa bệnh có tác dụng thông khiếu, giảm đau, tán phong trừ thấp, tiêu thũng trừ mủ.

Cây bạch chỉ còn có những tên gọi khác là bách chiểu, chỉ hương, hòe hoàn, lan hòe,  cửu lý trúc căn, đỗ nhược, linh chỉ, ly hiêu, phương hương,… Cây được trồng làm thuốc và được dùng phổ biến trong Đông y, thích hợp ở miền núi cao, lạnh như ở Sa Pa, Tam Đảo hoặc là những nơi có khí hậu tương tự.

Đặc điểm cây bạch chỉ

Cây cao khoảng 0,5 – 1m hay hơn, sống lâu năm. Thân cây có hình trụ rỗng, không phân nhánh. Lá to có cuống, phần dưới thì phát triển thành bẹ ôm lấy thân, phiến lá xẻ 2 đến 3 lần lông chim, mép khía răng, có lông ở gân lá mặt trên. Cụm hoa tán kép mọc ở ngọn, hoa nhỏ màu trắng, quả bế, dẹt.

Cây bạch chỉ

Bộ phận được dùng làm thuốc là rễ củ, thường gọi là bạch chỉ. Thu hoạch vào mùa thu đông, khi thấy một số lá gốc úa vàng, đào thử thấy củ to, chắc là có thể thu hoạch về được. Dùng dao và chặt toàn cây để lại 10cm thân. Khi đào tránh làm sây sát vỏ và gãy rễ, rũ sạch đất, rồi rửa sạch, cắt bỏ rễ con, phân riêng củ có kích thước như nhau, phơi khô hoặc là sấy nhẹ cho khô.

Dược liệu hình chùy, dài 10 – 20 cm, phần trên to, phần dưới thuôn và nhỏ dần. Mặt ngoài củ có màu vàng nâu nhạt, và có nhiều vết nhăn dọc. Mặt cắt ngang thì có màu trắng hay là màu trắng ngà. Thể chất cứng, vết bẻ lởm chởm, và nhiều bột. Theo Đông y thì bạch chỉ có mùi thơm hắc, có vị cay và hơi đắng.

Theo nghiên cứu dược lý, các Y sĩ Y học Cổ truyền Hà Nội đã cho biết bạch chỉ có tác dụng kháng khuẩn, giảm đau, chống viêm…  Theo Y học Cổ truyền, thì bạch chỉ có tác dụng tán phong trừ thấp, giảm đau, thông khiếu, tiêu thũng trừ mủ,… Thường được dùng làm thuốc giảm đau, viêm mũi, mụn nhọt sưng đau, chữa cảm mạo, viêm xoang, viêm tuyến vú, thông kinh nguyệt,… ngoài ra, thì cây bạch chỉ còn có mặt trong bào chế dược phẩm từ thiên nhiên.

Bạch chỉ làm thuốc chữa bệnh

Bài thuốc chữa bệnh sử dụng cây bạch chỉ

Chữa viêm mũi sinh đau đầu:

Bạch chỉ 9g,  tân di 9g, thương nhĩ tử 9g, bạc hà 4,5g. Tán mịn, mỗi lần uống 3g, ngày 2 đến 3 lần. Dùng trong vòng 3 – 5 ngày bệnh sẽ thuyên giảm.

Chữa cảm lạnh:

 Bạch chỉ 3g, cam thảo 3g, đậu khấu 3g, sinh khương 5g,  đại táo 6g, thông bạch 3g,. Sắc uống cho ra mồ hôi thì dừng lại.

Chữa mụn nhọt đau nhức, mưng mủ, nhưng chưa vỡ: 

Bạch chỉ 3g, tạo giác thích 2g, xương truật 3g, thanh bì 3g, đương quy 4g, ý dĩ 6g. Sắc uống ngày 1 thang. Dùng 3 ngày. Những mụn nhọt sẽ giảm sưng và đỡ đau nhức hơn.

Chữa bế kinh do ứ trệ máu: 

Bạch chỉ 8g;  mỗi vị 12g; đan sâm, ngưu tất, xuyên khung 10g; quế chi,  nga truật, tía tô, uất kim, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang. Dùng 5 – 7 ngày trước kỳ kinh.

Chữa đau bụng kinh: 

Bạch chỉ 8g; ngưu tất, đan sâm, mỗi vị 12g; quế chi, uất kim,  can khương, bán hạ chế, mỗi vị 8g. Sắc uống trong ngày. Dùng 5 ngày trước kỳ kinh.

Trị hôi miệng: 

Bạch chỉ 30g, xuyên khung 30g. Tán bột, trộn mật làm viên to bằng hạt ngô, ngày ngậm 2 – 3 viên.

Chú ý: Người có âm hư hỏa uất, nhiệt thịnh không nên dùng.




Bình luận
0 bình luận